Звярыны пераход

Усім, каму падабаецца падарожнічаць, адкрываць для сябе новыя куткі прыроды, праводзіць вольны час з карысцю для здароўя, хто цікавіцца падзеямі мінулага, — Белавежская пушча дорыць выдатную магчымасць незабыўнага адпачынку.
Агульная працягласць – 16 км
Час на сцежцы – 2,5 гадзіны
Складанасць маршруту - сярэдняя

Пункты агляду

  1. Велізарная елка. Елка – тыповае тайговае дрэва, якое ў Белавежскай пушчы часам дасягае фенаменальных памераў і з'яўляецца найболей высакарослым у Беларусі. Дыяметр ствала велічэзнай прыгажуні – амаль 90 см, яе верхавіна знаходзіцца на вышыні больш за 40 метраў, а расце яна тут ужо больш за 200 гадоў. Аднак дрэва зусім не ўнікальна: у Пушчы шмат падобных елак, некаторыя даходзяць да амаль 50 метраў у вышыню і значна перавышаюць гэту па ўзросце..

  2. Лясная сажалка. У розных кутках лесу хаваюцца невялікія вадаёмы. Гэтыя штучныя сажалкі былі выкапаны ў савецкую эпоху, калі Пушча лічылася не толькі запаведнікам, але і ўзорнай паляўнічай гаспадаркай. Усяго сажалак больш паўсотні, а стваралі іх у якасці вадапояў для буйнай дзічыны, а таксама як пажарныя вадаёмы. Праз дзесяцігоддзі тут сфармаваліся дзіўныя супольнасці спецыфічных раслін і жывёл, якія надаюць зялёнаму свету Белавежы яшчэ большую разнастайнасць.

   3. Хвоі-волаты. Дзве велізарныя хвоі каля дарогі адносяцца да ганаровай катэгорыі дрэў-волатаў. Узрост гігантаў з шырокай меднай карой перавышае 250 гадоў, таўшчыня ствалоў каля метра. Дрэвы не рэкордныя, велізарных хвой у Пушчы – сотні. Сустракаюцца асобнікі, якія ўражваюць значна больш. Тым не менш, гэтыя хвоі – наглядны прыклад той прыгажосці і сілы, якімі надзяляе від прырода. У Беларусі нідзе больш няма настолькі магутных і станістых хвой, толькі на Палессі сустракаюцца адзінкавыя асобнікі такіх дрэў.

  4. Нізіннае балота. Даўней па паўднёвай і ўсходняй ускраіне Пушчы цягнуўся ланцужок нізінных балот. Сярод іх былі досыць буйныя балотныя масівы адкрытага тыпу. Апошняе вызначэнне азначае, што зыбкая прорва ніколі не зарастала дрэвам і хмызнякамі – здалёку балоты выглядалі бязмежнымі раскошнымі «палянамі». Большасць гэтых выдатных рэзервуараў жыцця былі асушаны, прычым самы цяжкі ўдар быў нанесены ў XX стагоддзі. Цалкам захавалася толькі пушчанскае балота Дзікае, - ледзь толькі не самае дзікае з падобных у Еўропе. На невялікіх участках былой багны яшчэ можна ўбачыць велізарную колькасць рэдкіх раслін і насякомых, якія ахоўваюцца законам. Участак, размешчаны на маршруце, - характэрны для Пушчы, такія месцы робяць вялікі ўнёсак у біялагічную разнастайнасць прыроднага комплексу.

  5. Дуб-сведка стагоддзяў. Гэтай сведцы мінулага звыш за 300 гадоў. Дуб пачаў расці на ўзнёслым месцы сярод забалочанага лесу яшчэ ў часы Рэчы Паспалітай. Дыяметр яго ствала цяпер каля 1,3 м, аднак па мерках Пушчы гэта ўсё ж такі «малады» волат. У белавежскіх лясах звыш 1000 (!) гіганцкіх дубоў, па гэтым паказчыку Пушча не мае сабе роўных у Еўропе. Навукоўцы сцвярджаюць, што біялагічная мяжа жыцця дубоў можа дасягаць паўтары тысячы гадоў. Такіх старажылаў у Белавежы няма, магчыма, у тым вінаватыя не толькі людзі, але і стыхія, аднак у запаведных гушчарах і сёння можна ўбачыць калосы ўзростам не меней за 700 гадоў, са стваламі, якія перавышаюць таўшчынёй два метры! Гэта неверагоднае відовішча: бо такія дрэвы памятаюць старажытных паляўнічых з лукамі і стрэламі ў руках… Раскошныя дубы з'яўляюцца сёння адным са знакаў Белавежскай пушчы.

  6. Урочышча «Лавы». Калісьці ў пойме ракі Лясной стаяла сяліба, дзе жылі цэлыя пакаленні спрадвечных пушчанцаў. У 70-я гады мінулага стагоддзя ўлады падзялілі беларускія сёлы на «перспектыўныя» і «неперспектыўныя», пачалося перасяленне жыхароў. Хутар урочышча «Лавы», на руінах якога пасля знаходзілі манеты XVI стагоддзя, як і шматлікія іншыя старадаўнія хутары Пушчы, перастаў існаваць. Цяпер на вялікай паляне – маляўнічае штучнае возера.

  7. Урочышча «Язвы». Прымета ўрочышча – такая ж вялікая паляна. Гэта вельмі цікавае месца. Па-першае, навакольныя лясы з'яўляюцца ўлюбёнай тэрыторыяй зубраў. Па-другое, узрост самой паляны вымяраецца, як неверагодна гэта гучыць, тысячамі гадоў! Тут былі знойдзены каменныя сякеры і іншыя артэфакты старажытнага паселішча, якія датуюцца 6-8 тысячагоддзем да нашай эры.

  8. Дуб, які перамог маланку. Шматлікія старыя дубы Белавежскай пушчы захоўваюць меткі ад удараў маланак. Вядома, за сотні гадоў над імі бушавалі тысячы і тысячы навальніц. Менавіта доўгі час вызначае частату сутыкненняў з жахлівай энергіяй нябёсаў. Магутныя дрэвы становяцца своеасаблівымі «антэнамі», а, дакладней – «маланкапрыёмнікамі». І электрычны разрад знаходзіць іх. У большасці сівых дубоў ідуць працэсы паступовага адмірання стрыжня, ён пры ўдары маланкі хутка выгарае дашчэнту. Аднак часта дрэвы выходзяць пераможцамі – нават з велізарнымі чорнымі дупламі ўсярэдзіне яны яшчэ жывуць досыць доўга.

  9. Дуб з капам. Капамі завуцца нарасты на ствалах дрэў. Яны ўтвараюцца з-за ўкаранення ўсякіх «прышэльцаў». Дрэвы з нарастамі меней каштоўныя для перапрацоўкі, таму ў звычайных лясах яны першымі трапляюць пад санітарныя рубкі. У Белавежскай пушчы ўплыў чалавека вельмі абмежаваны, таму ўбачыць капы тут можна на самых розных дрэвах. Часам гэтыя ўтварэнні перавышаюць памерам 1 метр, а рэдкая вычварнасць іх формаў прымушае падумаць пра лясное «дойлідства». Гэты кап на дубе – звычайная з'ява, дрэва з такім нарастам можа жыць вельмі доўга.

  10. Былая вузкакалейная чыгунка. У 1915 годзе, падчас I Сусветнай вайны, велічэзныя тэрыторыі да захаду ад Буга былі акупаваны Германіяй. Немцы неадкладна ўзяліся за прамысловае засваенне Пушчы.
Выкарыстоўваўшы нявольніцкую працу французскіх і рускіх салдатаў, якія патрапілі ў палон, новыя гаспадары ўсяго за 18 месяцаў аблыталі вялікі лес сеткай вузкакалейных чыгунак працягласцю ў 325 км! Па пуцях бесперапынна хадзілі маленькія паравозы, якія цягнулі платформы з бярвеннем. Да вясны 1918 года акупанты вывезлі 4 500 000 кубаметраў найкаштоўнай драўніны – такіх страт Пушча не бачыла за паўтысячы папярэдніх лёт! Сёння на месцы некаторых вузкакалеек пракладзены асфальтавыя дарогі.

  11. Звярыны пераход. Пушча ўздоўж і ўпоперак ушпіляна звярынымі сцежкамі. Сярод іх ёсць ледзь прыкметныя, а ёсць і вельмі ажыўленыя – напрыклад, гэты пераход, праз аўтамабільную дарогу. Сакрэт «папулярнасці» просты: дарога пракладзена на месцы былой вузкакалейкі, у лагчыне са стромкімі схіламі. Звяры адшукалі самы зручны, больш пакаты спуск уніз і ахвотна карыстаюцца ім. Штодня тут з'яўляецца мноства свежых слядоў казуль, дзікоў і аленяў. Увечары і раніцай цалкам рэальная і сустрэча з дзікімі жыхарамі лесу.

  12. Хвоя з каранёвымі «лапамі». Гіганцкая хвоя з таўшчынёй ствала каля 1,2 м заслугоўвае ўвагі не толькі з-за вялікіх памераў. Ад сваячак яна адрозніваецца формай каранёвых «лап». Яны моцна выдаюцца ў бакі – нібы магутныя апоры для высокай вежы. Так дрэвы лепш укараняюцца ў глебе, у іх больш шанцаў выдужаць нават у наймоцныя буры. Гэта магутная хвоя стаіць ужо больш за 300 гадоў, яе вышыня – 38 метраў.

  13.На лясным скрыжаванні. Скрыжаванне лясных дарог з маляўнічай альтанкай захоўвае кавалачак гісторыі. Уважліваму позірку паблізу ад яе адкрыюцца зараснікі незвычайнага віду чаромхі, кусты шыпшынніка. Вядома, гэтыя расліны прыйшлі сюды не самі: калісьці тут знаходзіўся дом лясніка. Хутчэй за ўсё, сяліба ў глухім лесе з’явілася яшчэ ў саракавыя гады XIX стагоддзя, калі ў Пушчы пачалі секчы шматлікія прасекі, якія падзялілі яе на асобныя кварталы. Затым побач з ім праляглі жалезныя вузкакалейкі, пераўтвораныя зараз у звычайныя дарогі.

  14. Векавы хваёвы лес. Раскошны прыклад старога хваёвага лесу. Сярэдні ўзрост яго дрэў – без малога 200 гадоў. Толькі Белавежская пушча валодае такімі раскошнымі масівамі, нідзе больш у Беларусі іх не знайсці. Шматлікія з гэтых дзіўна прыгожых і велізарных хвой выраслі на месцах, дзе бушаваў гіганцкі, апакаліптычны пажар, які здарыўся ў 1811 годзе, напярэдадні ўварвання войскаў Напалеона. Цяпер гэтыя лясныя прасторы ўяўляюць сабою найкаштоўныя помнікі магутнасці жывой прыроды – бо адрадзіліся яны без усякай дапамогі чалавека.

Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход
Звярыны пераход

Схема маршруту
Што паглядзець